1. Inleiding

Geld is iets waar bijna iedereen in onze westerse samenleving mee… te maken heeft. Ik volg deze opleiding om later geld te kunnen verdienen. Mensen gaan elke dag naar hun werk zodat ze aan de eind van de maand hun salaris weer mogen ontvangen. Kansloten worden nog in grote getallen verkocht. Banken ontwikkelen nog steeds constructies waarmee ze meer geld kunnen verdienen, en ga zo maar door. Geld is iets fundamenteels in onze samenleving.

“Objecten hebben een economische waarde nodig indien ze niet op zichzelf beoordeeld kunnen worden maar vergeleken moet worden met waar andere objecten voor geruild kunnen worden.”1 Dit is de reden waarom het geld is zoals het nu is. Door de geschiedenis heen is hebben we veel verschillende ruilmiddelen gekend.

Geld draait om vertrouwen. Vertrouwen tussen meerdere partijen, overheid, banken, winkels etc “Geld krijgt pas betekenis wanneer er meer dan twee personen bij betrokken zijn.” 2. Dit stukje vertrouwen is altijd al vormgegeven geweest. Sinds 1814 in Nederland hebben we bankbiljetten. Dit ontworpen papier fascineert mij. Het is vormgegeven waarde, het is vormgeving met waarde. Nu in 2011, zo’n 200 jaar en 50 biljetreeksen later, is contant geld langzamerhand aan het verdwijnen. We gaan in dit digitale tijdperk steeds meer over op het betalen met digitale middelen zoals met een pinpas, creditcard of via internet-bankieren. Dit brengt veel voordelen met zich mee, het is efficiënt, veiliger en voordeliger. Toch heeft het wat mij betreft ook een groot nadeel; het geld is niet meer vormgegeven. De pas waarmee je betaalt is dat vaak wel maar blijft altijd hetzelfde, ongeacht hoeveel geld je ontvangt, bezit of uitgeeft. Mede met dit visueel essay wil ik mijn onderzoek laten zien naar welke vorm het ‘digitale geld’ kan gaan. Ik hoop hiermee een goede indruk te geven waarom ik bepaalde keuzes heb gemaakt en waarom mijn afstudeeropdracht zo is zoals het is.

In dit essay zal ik drie betaalmogelijkheden behandelen die parallel aan elkaar liepen in de afgelopen eenentwintig jaar: de bankbiljetten, gulden en euro, en de pinpas. Sinds 1990 gebruiken we in Nederland de pinpas, in deze tijd was de euro er nog niet en hadden we de guldenreeks van de Nederlander Ootje Oxenaar en later Jaap Drupsteen nog in gebruik. Sinds 1999 is de euro ingevoerd en zijn we gaan betalen met de bankbiljetten ontworpen door de Oostenrijker Robert Kalina.
Deze drie verschillende dingen wil ik met elkaar gaan vergelijken. Ik wil uitzoeken hoe de vormgeving ervan tot stand is gekomen, zijn ze heel erg op elkaar gebaseerd of staan ze helemaal los van elkaar? Naast het vormgevingsaspect wil ik graag kijken naar wat er in de filosofie is gezegd over geld en of dit nog steeds van toepassing is op de drie dingen die ik ga behandelen. Ook wil ik proberen een stukje mediatheorie  te koppelen aan het geld. Immers het medium veranderd steeds maar geld in z’n essentie blijft wel gelijk.

Volgende >

1. Inleiding

Geld is iets waar bijna iedereen in onze westerse samenleving mee… Lees meer »

2. Bankbiljetten

Geld heeft een lange en rijke geschiedenis. Het is iets wat Lees meer »

3.1 De guldenreeks van Oxenaar

Sinds 1814 is de Nederlandse Bank verantwoordelijk geweest Lees meer »

3.2 De ontwerpen van Oxenaar

Ootje Oxenaar heeft een serie van negen verschillende bankbiljetten Lees meer »

3.3 De guldenreeks van Drupsteen

Nadat de serie van Oxenaar in de roulatie was gebracht werd Oxenaar Lees meer »

3.4 De ontwerpen van Drupsteen

Centraal staat bij de serie van Drupsteen dat hij de technologie, Lees meer »

3.5 Filosofie over de gulden

De Duitse filosoof en socioloog Georg Simmel heeft een boek Lees meer »

3.6 Mediatheorie over de gulden

Er zijn veel theorieën over media maar, voor zover ik weet, Lees meer »

4. De euro

De Euro bestaat al sinds januari 1999. Tot 2002 was de euro nog Lees meer »

4.1 De euroreeks van Kalina

Voor het ontwerp van de euro werd een soort ontwerpwedstrijd Lees meer »