5.2 Filosofie over de pinpas

Dit hoofdstuk gaat over hoe de pinpas zich verhoudt tegenover de filosofie van Simmel. Bij de gulden en de euro heb ik deze filosofie gekoppeld aan de vormgeving. Bij de pinpas zal dit niet gaan over de vormgeving maar over de pinpas in z’n algemeen. Een eigenschap van de pinpas is dat het door verschillende banken wordt uitgegeven en daarom elke keer een andere vormgeving heeft. Met de pinpas is het mogelijk om te betalen, om het geld van de ene rekening naar de andere rekening te verplaatsen of om geld uit een automaat te halen. Juist omdat deze manier van betalen zo anders is dan betalen met contant geld is het interessant om te achterhalen of deze vorm van betalen past bij de filosofie van Simmel.
 
 

1. Substantie naar functie

Bij de pinpas is het grote verschil met z’n voorgangers dat ongeacht hoeveel je ermee betaald de handeling precies hetzelfde blijft. Waar je eerst nog een bedrag moest invullen of een bepaald hoeveelheid biljetten of munten moest overdragen is het bij de pinpas iedere betaling hetzelfde: men haalt de pas door de automaat, voert de pincode in en drukt op een knop om het te bevestigen. Het is voor de gebruiker niet meer zichtbaar hoeveel geld er wordt overgeschreven of hoeveel geld men nog heeft (behalve in het geval van als het saldo niet toereikend is). Het geld is dus niet meer zichtbaar en hiermee wordt het geld als ruilmiddel een stuk effectiever. Er staat veel minder in de weg dan bij bijvoorbeeld het contante geld.
 
 

2. Kwaliteit naar kwantiteit

Het betalen met de pinpas is veel abstracter dan het betalen met contant geld:

- er wordt niets fysieks overgedragen, terwijl je bij contant geld nog een aantal munten en/of biljetten weggeeft;
- je kunt niet zien hoeveel geld je nog op je rekening hebt staan, bij het contante geld merk je dit door het verdwijnen uit je portemonnee

Doordat het betalen abstracter is geworden, is het geld niet meer zichtbaar en het verliest hiermee dan ook een deel van zijn kwaliteit. De rijkdom aan verschillende vormen van contant geld zijn allemaal ondergebracht op de pinpas. Toch zit daar ook weer een deel kwaliteit in: het vertrouwen dat de pinpas ervoor zorgt dat het geld correct wordt overgemaakt en dat alleen jij dat kan doen.
Of er een verschuiving naar kwantiteit plaatsvindt, weet ik niet. Aan de ene kant krijgen we bij het betalen met de pinpas een aantal nummers te zien (bijvoorbeeld op de kassa) die een waarde vertegenwoordigt, maar aan de andere kant is er bij het contante geld ook een fysieke kwantitatieve waarde, namelijk het aantal munten of bankbiljetten wat je weggeeft.
 
 

3. Middel tot doel

De verschuiving van middel tot doel geld voor de pinpas totaal niet. Bij de pinpas gaat deze verschuiving juist de andere kant op. Aangezien het geld niet meer zichtbaar is bij de pinpas kan dit niet een doel op zich worden. De bankafschriften die je ontvangt wanneer je een pinpas bezit laat wel zien hoeveel geld je hebt en bij de betaalautomaat kun je dit opvragen maar dit zie je veel minder vaak dan wanneer je portemonnee leger of voller is. Geld gaat dus minder snel een doel op zich worden met de pinpas als betaalmogelijkheid. Het product is uiteindelijk ook bedoeld om het proces van betalen te vergemakkelijken.
 
 

Hou verhouden zich de zes typen van Simmel zich tegenover de pinpas

Zowel bij de hebzuchtige als bij de gierigaard werkt de pinpas totaal niet. Bij deze twee typen draait het om het verkrijgen van geld maar bij de pinpas is dat geld niet zichtbaar. Ze zullen daarom meer genieten van contant geld met de mogelijkheid om het geld fysiek vast te houden. Voor de verkwister zou de pinpas juist goed werken. Hij wil zo weinig mogelijk emotioneel verbonden zijn met het geld en het draait hem alleen maar om het geld uit te geven. Betalen met de pinpas is zo’n gemakkelijke handeling dat hierbij weinig besef is van hoeveel je uitgeeft. Voor de asceet is geld helemaal niet belangrijk. Het maakt voor hem dan ook niet uit op welke manier hij geld uitgeeft. Ook voor de cynicus en de relativist is de pinpas niet geschikt. De cynicus stelt juist het geld boven de producten, maar bij de pinpas is dat geld niet zichtbaar. En de relativist geniet helemaal niet meer van geld uitgeven, de pinpas zal hier dan ook niet bij helpen.

Verder >

1. Inleiding

Geld is iets waar bijna iedereen in onze westerse samenleving mee… Lees meer »

2. Bankbiljetten

Geld heeft een lange en rijke geschiedenis. Het is iets wat Lees meer »

3.1 De guldenreeks van Oxenaar

Sinds 1814 is de Nederlandse Bank verantwoordelijk geweest Lees meer »

3.2 De ontwerpen van Oxenaar

Ootje Oxenaar heeft een serie van negen verschillende bankbiljetten Lees meer »

3.3 De guldenreeks van Drupsteen

Nadat de serie van Oxenaar in de roulatie was gebracht werd Oxenaar Lees meer »

3.4 De ontwerpen van Drupsteen

Centraal staat bij de serie van Drupsteen dat hij de technologie, Lees meer »

3.5 Filosofie over de gulden

De Duitse filosoof en socioloog Georg Simmel heeft een boek Lees meer »

3.6 Mediatheorie over de gulden

Er zijn veel theorieën over media maar, voor zover ik weet, Lees meer »

4. De euro

De Euro bestaat al sinds januari 1999. Tot 2002 was de euro nog Lees meer »

4.1 De euroreeks van Kalina

Voor het ontwerp van de euro werd een soort ontwerpwedstrijd Lees meer »